Hoe maak je leesbare zinnen? Mijn top-3!

‘Hoe schrijf ik dat nou op?’

 formuleren

Top drie Rake zinnen

Als je gaat schrijven, wordt taal opeens lastig. Met de tips over formuleren in dit blog wordt schrijven een stuk leuker. Niet alleen voor jou, maar ook voor je lezer!

In mijn vorige blog heb ik beloofd dat ik iets zou vertellen over rake zinnen. Het maken van een zin die de lezer raakt, is een kwestie van helder formuleren. Laat dat nou juist lastig zijn als je het idee hebt dat je formeel moet schrijven. Hoe komen we van die officiële taal af? Hieronder volgt mijn top drie!

  1. Ambtelijke en oubollige taal

Ik deel in mijn trainingen vaak een lijst uit met ambtelijke, wollige taal. De eigentijdse vertaling staat erbij. De deelnemers reageren soms teleurgesteld: ‘is ‘tevens’ ouderwets? En mag ik ‘aangaande’ en ‘alsmede’ niet gebruiken?’. Ze vinden het ‘mooie’ woorden die laten zien dat ze niet ‘van de straat zijn’ en echt wel weten hoe het hoort. Ze zijn bang voor ‘Jip en Janneke-taal’ omdat ze dan denken dat ze simpel overkomen. Dus trekken ze hun ‘schrijfjas’ aan en produceren zinnen zoals: ‘Bij deze doe ik u de documenten toekomen met betrekking tot de vergadering betreffende de voortgang van de te verrichten werkzaamheden.’

Eigentijds en klantgericht alternatief: ‘Hierbij ontvangt u de documenten voor de vergadering over de voortgang van de werkzaamheden.’

Dit is overigens geen pleidooi voor ‘Jip en Janneke-taal’, wel voor verzorgde spreektaal. Eenvoudig is niet hetzelfde als simpel.

Ik heb ook klanten die enthousiast reageren en de lijst met eigentijdse varianten op oubollige en ambtelijke taal direct verspreiden onder hun medewerkers. Zo gaan we het voortaan doen!

  1. De lijdende vorm

‘Er zou geconstateerd kunnen worden dat er te veel vergaderd wordt op scholen.’ In deze zin staan twee lijdende vormen waardoor de inhoud niet helder is. Wie vergadert te veel en is de constatering een feit? Zo ja, wie beweert dat dan?

De actieve vorm van deze zin geeft duidelijkheid: ‘De directie stelt vast dat de leraren te veel tijd besteden aan vergaderen.’ We weten nu in ieder geval wie wat stelt en wie te veel vergadert.

Als je streeft naar concrete taal waarbij duidelijk is wie wat doet, kies dan zoveel mogelijk voor de actieve vorm. Vermijd ook werkwoordbergen zoals: zullen, moeten, kunnen en willen.

  1. Lange zinnen

‘Omdat de eerste vier van zijn goedbesproken romans zich in Amsterdam Nieuw-West afspelen, waar mannen hangen in snackbars en lopen op badslippers, gaan we met Walter van den Berg, bij het schrijven van zijn vierde, Schuld, in die buurt op zoek naar de wortels van zijn schrijverschap – die ook verbonden zijn met die stiefvader die zijn moeder sloeg.’ (58 woorden)

Deze zin las ik in de introductie van een artikel over een nieuw boek in De Volkskrant. Ik heb de zin drie keer moeten lezen voordat ik doorhad wat er precies stond. De kern van die zin is volgens mij: We gaan op zoek naar de wortels van het schrijverschap van Walter van den Berg in Amsterdam Nieuw-West. (18 woorden)

Maak je zinnen niet te lang! Zet een punt op plaatsen waar je voorheen een komma zou zetten. Gebruik verbindingswoorden (zoals: daarnaast, bovendien, de reden hiervan is, vervolgens, hoewel, namelijk) om de samenhang tussen twee of drie zinnen duidelijk te maken.

Schrijvers van lange zinnen noem ik weleens luie schrijvers. Ze babbelen maar door en dan lijken de zinnen op Tante Betje-zinnen. Aan de andere kant heeft een jurist mij een keer gezegd dat hij geen punt durft te zetten in een lange zin, omdat hij bang is dat hij dan ‘zijn punt gemaakt heeft’. Interessant toch?

Laatste tip om te kijken of je zin raakt: lees hem hardop voor, dan hoor je waar hij ‘schuurt’.

 

, , , , , , ,

4 reacties op Hoe maak je leesbare zinnen? Mijn top-3!

  1. Natasja 6 juni 2016 om 11:57 #

    Rake tips Anja! Ik zeg altijd: “Weg met dat onkruid uit de Nederlandse taal. En schrijf zoals je het aan de telefoon zou zeggen.”

  2. Sylvia 7 juni 2016 om 19:38 #

    Mooie tips Anja, ik houd ook niet van lange zinnen.

    • Anja Geerts-Poppelaars 8 juni 2016 om 09:46 #

      Bedankt voor je reactie, Sylvia! Schrijvers van lange zinnen zijn vaak lui. Ze weten niet op wat voor manier ze twee zinnen goed met elkaar kunnen verbinden.

Geef een reactie